Thông báo khẩn

Tạm thời shoutbox sẽ ko còn xuất hiện ở home page nữa.
Mọi người sử dung shoutbox bằng link bên dưới.
Go to shoutbox
  1. doraemun

    doraemun Lính nhảy dù ADMIN WIKI AUTHOR

      Tản mạn về idol Nhật

    Lý do cơ bản mình viết bài này là từ sau khi có chương trình Produce48, cứ page bên fan Kpop dịch là 1 loạt các comments theo phong cách "Jpop làm sao mà so được với Kpop", rồi "idol Nhật kém tài" v.v... Đọc những dòng ấy mình đã có suy nghĩ làm 1 bài "văn tế", nhấc lên đặt xuống mấy hồi định thôi thì hôm qua, trong livestream họp báo công bố SGO, phiên dịch của bên Việt Nam mình đã dịch thiếu câu cốt lõi quan trọng của đại diện bên phía AKS trả lời về concept của nhà 48 nói chung, lại làm mình muốn viết một lần nữa.

    Mình cũng nói luôn, mình viết bài này dưới góc nhìn một người follow idol không quá lâu, nhưng đủ lâu hơn kha khá bạn trẻ bây giờ (sơ sơ mới từ 2011), và ít nhất mình có công cụ tiếng Nhật để tìm kiếm và thu thập thông tin tốt hơn cũng kha khá các bạn chỉ biết về Kpop và nhìn vào idol Nhật thấy mỗi nhà 48 :)

    Đầu tiên, sẽ là điểm qua về lịch sử của idol nữ Nhật.
    Idol nữ của Nhật đã bắt đầu từ những năm 70, 80 của thế kỉ trước. Thậm chí theo như thông tin từ wiki thì người đầu tiên debut ca sĩ nhưng vẫn được người Nhật gọi là idol là từ những năm 1940. Nếu xem những video cũ của các chương trình âm nhạc Nhật, sẽ thấy đa phần họ theo hình thức nhóm khá ít người (2 hoặc 3) hay solo. Giọng hát và ngoại hình đều nổi bật. Hình tượng Idol thời bấy giờ có thể nói là theo đúng nghĩa "thần tượng xa xôi, hình ảnh chỉ thấy được qua vô tuyến".

    Đầu những năm 2000, Morning Musume được thành lập, ban đầu cũng chỉ có 5-6 người. Vào thời hoàng kim, Momusu chính là nhóm idol với doanh thu triệu bản. Nếu có ai hỏi sao thời ấy triệu bản mà giờ không triệu bản thì có lẽ là có 2 lý do chính: 1. Không phải tự dưng người ta gọi là thời hoàng kim, và với nhiều người khi idol họ thích đã rời nhóm thì họ cũng dừng mua đĩa/ ủng hộ. 2. Thời đấy người ta phải mua đĩa để nghe nhạc, còn giờ có quá nhiều kênh nhạc số.
    Morning Musume đã giúp cho khán giả và quần chúng quen với khái niệm "tốt nghiệp" (rời nhóm), các thành viên cũ rời đi và nhóm vẫn tiếp tục hoạt động. Dĩ nhiên là tốt nghiệp và "bị đuổi" do phạm các lỗi là khác nhau.

    Đến 2005, AKB48 được thành lập. Và concept của AKB là "Idol you can meet", với một nhà hát nhỏ bạn có thể dễ dàng ghé qua hàng ngày + sự kiện bắt tay. Nếu xem những hình ảnh phim tài liệu về thi tuyển những thế hệ đầu sẽ thấy, họ chưa bao giờ là người hát hay nhảy giỏi hay tài năng gì nổi trội.

    Nhà 48 đã mở ra thời đại mới, thời đại mà nhóm idol nữ của Nhật với quân số đông (trên 10 người), dễ gặp mặt với các sự kiện bắt tay, hi-touch, watashikai v.v... Khi người ta nhìn vào ngay cả những cô gái cảm giác rất bình thường, như cô bạn học bàn bên cạnh, của AKB cũng có thể làm idol, đứng trên sân khấu và giao lưu với nhiều người, thì việc bùng nổ các nhóm Idol của các công ty, hay từ underground cũng rất nhiều. Không phải tự nhiên mà truyền thông Nhật gọi những năm 2010 đổ đi là "thời chiến quốc của các nhóm Idol".

    Và hiện tại, hình ảnh idol nữ của Nhật là "những cô gái mà các fan có thể dõi theo, ủng hộ họ suốt quá trình trưởng thành".
    Từ cái lịch sử "dài dòng" bên trên, có thể thấy là thị trường idol ở Nhật đã đi qua cái thời thần tượng phải hát thật hay, nhảy thật tốt đẹp đẽ từ lâu. Sau khi AKB thành công, những hoạt động giao lưu kiểu gặp tận mặt, "bắt tận tay" đã trở nên vô cùng phổ biến. Tiện thì ngay chính Hashimoto Kanna, cô gái mà vẫn được nhiều bạn gọi là idol nghìn năm có 1 ở Nhật ấy, ban đầu nhóm REV đó cũng là idol theo kiểu indie tự phát, cũng có sự kiện bắt tay thậm chí ở Việt Nam. Nhờ 1 bức ảnh thần thánh chụp ở sự kiện, bao cánh báo đài liền tập trung vào em ấy và bỏ quên cả nhóm. Sau này REV cũng có major debut nhưng chẳng thành công và cái tên lưu lại ở Showbiz chỉ có mình Hashimoto Kanna.

    Từ "tốt nghiệp" và sắc thái ý nghĩa của nó.
    "Tốt nghiệp" là từ người ta hay dùng sau khi hoàn thành một khóa học. Và Idol hiện tại ở Nhật như 1 "khóa học" về showbiz vậy. Bạn tham gia vào nó, hoạt động, trưởng thành, rồi bạn "tốt nghiệp". Sau khi tốt nghiệp có người đi theo con đường ca sĩ solo, dancer, người mẫu, diễn viên v.v... tùy theo khả năng, tất nhiên cũng có những người trở về cuộc sống bình thường, rời khỏi giới giải trí.
    Khi dùng từ "tốt nghiệp" nó tạo cảm giác bạn đã học được một điều gì đó, khác với sắc thái có chút gì đó buồn bã của chữ "rời bỏ" hay "tách nhóm".

    Vậy thì khả năng hát nhảy của idol nữ Nhật tới đâu? Khi mà các bạn fan Kpop theo dõi Produce48 luôn nói theo phong cách idol Hàn nổi trội vượt bậc.
    Câu trả lời của mình là cái này tùy theo concept của từng nhóm.
    Thử điểm qua một vài cái tên nổi bật hiện tại:
    - Không kể đến những bài để nói AKB cũng có thể dance như Uza, Beginner, hay River v.v... thì những bài rất nổi bật của AKB với toàn dân Nhật nói chung là Heavy Rotation, Koisuru Fortune Cookie hay gần đây 365 nichi no kami hikouki gần đây đều có vũ đạo rất nhẹ nhàng, rất dễ học, nhảy theo và giai điệu dễ nghe. Tất nhiên AKB còn rất nhiều các kiểu concept khác, hay các bài stage nhưng nó là những sản phẩm có xu hướng "dành cho fan" sau khi bạn đã bắt đầu thích và đào sâu về nhóm.
    - Momoiro Clover Z dù ít người nhưng động tác nhảy rất mạnh, rất tốt sức. Dành cho những ai không biết Momoclo đã làm được đến đâu thì nhóm từng qua Việt Nam giao lưu một lần, từng lên Kouhaku 2-3 lần, diễn ở các sân khấu lớn như Nissan Stadium hay Kokuritsu. Tức là xét về quy mô Live ở Nhật có thể nói Momoclo vượt qua cả AKB. Tiện thì Momoclo nổi bật với phong cách dị, bạn có thể dễ dàng google ra trang phục của nhóm và tự cảm nhận.
    - Morning Musume đã được nhắc đến bên trên. Họ nổi bật với formation dance, tức là có đội hình, di chuyển đội hình rất nhiều, cần tính đoàn kết cao. bên dưới là video dokkiri cho thấy là dù bị đánh thức dưới cái lạnh 0 độ, sáng mơ ngủ nhưng sau 2'30s là họ có thể nhảy được luôn :). Nhạc Momusu mình nghe sơ qua thì hiện tại sử dụng không ít âm điện tử, phong cách mặc không giống hình ảnh phổ thông của AKB là đồng phục váy bồng. Tiện thì 1 choreographer có tiếng của Nhật đã gọi dance của Momusu là "thần sáng tạo". Momusu những năm 2000 đã có những động tác nhảy khác biệt hoàn toàn so với các nhóm xung quanh thời ấy.

    - Nogizaka46: thời trang váy dài với cảm giác trang nhã. Về phần nhạc thì đều từ một lò của bố già Aki-P nên chắc chẳng có gì nhiều. Nhưng hình ảnh phổ thông của nhóm là thanh lịch, nhẹ nhàng.
    - Keyakizaka46: vì sao cùng là nhóm chị em 46 mà được tách ra? Vì Keyaki được giới media nói chung nhận định là đem lại một sự khác biệt. Phong cách thời trang như quân phục, dance theo kiểu "nổi loạn", "đấu tranh", "dị". Ngay cả lời bài hát cũng theo kiểu nổi loạn.

    Và ở Nhật hiện tại nhóm idol muốn sống tốt thì lên Variety show phải tốt, ngoài việc concept riêng của mình. Ngay cả dokkiri bên trên cũng là một hình thức variety.
    Chưa kể hiện tại thị trường idol 2.5D ở Nhật đang lớn dần qua từng ngày. Nên ngoài việc 1 nhóm idol phải cạnh tranh với các nhóm idol phổ thông ở Nhật thì phải cạnh tranh với cả 2.5D. Ngay đến bố già Aki-P cũng đã bắt tay với Sony để nhúng chân vào thị trường này.
    (Idol 2.5D là chỉ những Project Idol vốn là nhân vật ảo 2D, nhưng các seiyuu - diễn viên lồng tiếng - của nhân vật đó đứng trên sân khấu và biểu diễn như Idol. 2 cái tên nổi bật hiện tại là Love Live và Idolm@ster. Cả 2 fandom này đều có buổi diễn với quy mô ở mức độ Dome)

    Và một thắc mắc khác: Idol Nhật có train không? Có, nhưng cũng lại tùy công ty nốt :)
    Như bên Hello Project (chủ quản Momusu) có hệ thống thực tập sinh của riêng mình. Và quá trình train cũng rất vất vả, để được debut cũng cần thời gian và được công nhận, nói ngắn ra là chả khác bên Hàn :)
    Còn như AKB có thực tập sinh, nhưng thực tập sinh của AKB được quyền diễn ở nhà hát của nhóm từ rất sớm. Thời gian được thăng lên đưa vào các team còn tùy trường hợp và sắp xếp của staff. Và không hoàn toàn là nó được đánh giá từ khía cạnh hát và nhảy.
    Ngay cả Avex, cũng có nhóm idol nữ của họ, và ban đầu cũng bắt những người đã trúng tuyển phải đi tập luyện khá vất vả trước khi ra mắt.

    Tạm kết: Idol Nhật đã trải qua nhiều thời kì, và hiện tại có rất nhiều nhóm, rất rộng. Riêng AKB48 không phải cả thế giới idol. Đúng là AKB nổi nhất, nhưng đó là nhờ concept, nhờ cách thực hiện, không nhờ hát nhảy nên mình cảm thấy khá khó chịu khi nhiều bạn dựa vào đó đánh giá toàn bộ giới idol nữ nói chung :)
     
    Last edited: Jun 22, 2018
    ngocchan and Akihiro like this.
  2. doraemun

    doraemun Lính nhảy dù ADMIN WIKI AUTHOR

      RE: Tản mạn về idol Nhật

    Xin chào và mình đã trở lại với series (không biết có đủ bài không nữa lul) tản mạn này.

    Lần nào mình viết bài này cũng đều có lửa có khói đàng hoàng, ahihi. Và đa phần lửa của series này là do ảnh hưởng của "chương trình giao lưu văn hóa" Produce48 :)

    Một trong những bài gần đây nhất mình đọc được
    https://www.facebook.com/Netizenbuz...348697584606/1862747677144693/?type=3&theater

    Thực tế lúc đọc bản Anh chưa thấy có gì màu mè, vì biết Knetizen vốn kiểu tự tôn dân tộc cao ngất và khác biệt văn hóa, Hàn - Nhật méo ưa nhau v.v... cơ mà mấy bạn Vnetizen vào thể hiện quan điểm sợ quá, dù không biết tí gì nên lại làm mình muốn viết bài nữa.

    Đầu tiên mình sẽ bổ sung thêm về khái niệm Idol mà bài lần trước đã không nhắc đến.
    Idol Nhật hiện tại là một ngành công nghiệp dịch vụ (service). Và đối tượng nhận dịch vụ là fan => quan hệ mua bán bình đẳng (tiện thể thì không phải bán dâm đâu nhé, gửi thẳng đến những con người cứ động đến Nhật là chỉ nghĩ đến JAV:)) ) . À, đây là idol phổ thông, còn bán những cái người nhớn thì đã có AV Idol. Một chút bên lề là mình thấy Kpop cũng không ít scandal liên quan đến quấy rối tình dục rồi là lạm dụng này nọ các kiểu nên là các bạn nào ít tìm hiểu về Idol Nhật cũng nên thấy là Hàn cũng chẳng cao quý như Knet vốn tự hào đâu :)
    Năm nay sự kiện lớn nhất cho Idol ở Nhật có 195 nhóm, số Idol đứng lên sân khấu lên tới cả nghìn. Vâng, cả nghìn ạ :) Bạn có thể tưởng tượng như cả một trường học đều tham gia Idol ấy. Và ở Nhật còn rất rất nhiều Idol underground không debut chính thức.

    Vì đã lên đến mức ngành công nghiệp nên nó sẽ có tính "kinh doanh" cao hơn là chỉ bán đĩa, bán goods.
    Hình thức kinh doanh của Idol Nhật hiện tại có rất rất nhiều tương tác với fan để fan-service. Những hình ảnh trong bài kia nó chỉ là một dạng fan-service và chỉ dừng ở ảnh chụp. Các sự kiện nhà 48 đều có staff, bảo vệ ở rất gần Idol. Bạn làm quá đà là bị sút ra ngay chứ không phải ở đấy mà làm trò hay là idol phải cam chịu đâu :)
    Idol nào tính thích đùa, chịu khó fanservice thì mấy cái đùa kiểu làm mặt bựa, đưa tay lên chỗ ngực... Có những người thì từ chối thẳng thừng. Nhưng tóm lại tấm ảnh đầu ra sẽ là thứ đã được 2 bên đồng thuận với nhau. Chẳng có gò ép hay gì mà top comment còn đòi đi đốt công ty lul. Thứ duy nhất bạn được sờ vào của Idol tại các sự kiện chỉ có bàn tay thôi ạ. Có những Idol câu fan "thành thợ" còn có những màn bắt tay không phải fan mà được fanservice thế còn rung rinh. Vì hiện tại sự kiện bắt tay như một thương trường thu nhỏ, fanservice tốt là sẽ tăng thu nhập cho chính bản thân nên nhiều Idol rất chú trọng mảng này. Và nhắc lại, có fanservice thì bạn cũng không sờ được quá cái tay Idol đâu :)

    Idol Nhật còn nhiều hình thức fanservice khác nữa như bus tour cùng Idol. Bạn có thể được du lịch ngắn ngày cùng Idol, ngồi ăn cùng hội trường lớn, được Idol phát quà tận tay v.v...

    Nội dung thứ hai mình muốn nhắc đến là suy nghĩ về loli, rồi fan là lolicon các kiểu.
    Fan Idol nữ ở Nhật hiện tại không chỉ có các ông chú. Không hề ít fan nữ, thậm chí trung thành, sưu tầm goods, đi live, chi tiền mạnh. Ví dụ như Photobook bán vài trăm nghìn bản, đi vào lịch sử doanh thu PTB ở Nhật thời gian vừa rồi của Shiraishi Mai có đến 30% là các chị em mua. Nói chung là có những chị em chi cũng không kém gì các anh. Nên tỉ lệ % fan "ông chú" vốn có của Idol Nhật bắt đầu giảm dần. Nhiều nhóm có tỉ lệ fan nữ khá đông và đôi khi xem live thấy các chị em gào "kya" còn to hơn các anh. (Mình lười đi kiếm một khúc như thế của nhà 48 và sẽ không cắt các nhà khác vào đây). Idol nữ Nhật không chỉ có kinh doanh hình tượng cute của các em gái 13, 14 mơn mởn gì đó. Rất nhiều người theo hình ảnh sexy, hoặc tomboy, cool v.v... Và những người đó cũng không ít fan, vẫn nổi, vẫn lên bình thường. Có hẳn 1 idol nhà 48 đủ nhạy bén để chuyển xu hướng của chính mình sang tấn công vào các fan nữ, tập trung việc thu hút các chị em và nó đã thành công.

    Và nếu nói ngắn sẽ là "thời đại thay đổi rồi".

    Khác biệt về văn hóa Idol còn có cả khác biệt về từ ngữ.
    Một bổ sung nhỏ bên ngoài là Idol Nhật nói riêng hay ở Nhật nói chung có khái niệm comeback nhưng nó khác ở Hàn. Ở Hàn thì phát hành đĩa mới sẽ gọi là comeback, còn ở Nhật dùng với nghĩa như phương Tây. Tức một nghệ sĩ/ nhóm nhạc sau thời gian tạm nghỉ hoạt động dài trở lại sẽ dùng từ "trở lại" - 復活 thuần Nhật và nếu dịch ra tiếng anh sẽ là comeback. Còn cá nhân mình vẫn dùng từ trở lại/ trở về :)
    Và những từ như Girl crush cũng không có, không được dùng trong cộng đồng fan cũng như trong chính các Idol ở Nhật. Ở Nhật sẽ gọi thẳng ra tính chất của concept đấy như là cool, sexy, cute, tomboy v.v... Còn nếu định nói là "concept hấp dẫn các fan nữ" ấy, thì mình nói thật là đợt Hirate Yurina mới xuất hiện với quả đầu siêu ngắn và vest ngầu lòi, nhảy ngầu lòi không biết bao chị em đã đổ rạp, còn bên Hàn có gọi nó là Girl crush hay không thì dự là cũng chả ai biết hay cảm thấy nó là quan trọng :).
    Hay cả những từ như stan, bias vốn cộng đồng fan Nhật không dùng.

    Còn nếu nói về những từ để gọi đặc trưng thì từng cộng đồng fan riêng của Nhật sẽ có cách gọi riêng. Nói chung là tùy vào chính cộng đồng/ nhóm Idol ấy.
    Ví dụ như cộng đồng fan Idolm@ster. Các fan sẽ được gọi là các Producer. Idol yêu thích mà người đó yêu thích sẽ được gọi là Tantou Idol. Các thông báo thì gọi là "liên lạc công vụ" v.v...
    (Tiện thì Idolm@ster đã bắt đầu series của mình từ năm 2005, nên đừng ai bảo là bắt chước bên Produce 101/ Produce48 dùng từ Producer nhé :) )

    Phần này mình sẽ tạm dừng ở đây :)
    Những ai có nhu cầu tìm hiểu thêm có thêm comment trực tiếp ở bên dưới :)

    Biết đâu sẽ có thêm số sau vào 1 ngày đẹp trời nào khác :)
     
    Last edited: Jul 18, 2018 at 8:51 AM
    ngocchan likes this.

Share This Page